در این بخش با "سوره های جز بیست و هشتم" آشنا خواهیم شد .     
58- مجادله [گفتگو و جدل]


در آیه اول، سخن از مجادله و گفتگوئى است که میان پیامبر با زنى که شوهرش او را «ظهار» کرده بود واقع شده است. ظهار، نوعى تحریم زن بود که در جاهلیت، رواج داشت.

در این سوره، صفاتى از مؤمنان در رفتارهایشان و همچنین صفات مخالفان اسلام بیان شده است. و از نجوا و درگوشى صحبت کردن نکوهش شده و وعده عذاب براى کسانى بیان شده که با دشمنان خدا طرح دوستى مى‏ریزند و عنوان «حزب الشیطان‏» به آنها مى‏دهد و در پایان هم مشخصات «حزب الله‏» مطرح است.

این سوره که داراى 22 آیه است در سال 9 هجرى در مدینه نازل شده است.


59- حشر [بیرون آمدن، بر انگیخته شدن]


در آیه 2 بیان مى‏کند که خداوند، براى اولین بار، کسانى را از اهل کتاب (یهود و نصارى) که کفر ورزیدند، (از قلعه‏هایشان) بیرون مى‏آورد.

یهودى‏ها مى‏پنداشتند که با داشتن حصارها و قلعه‏ها هرگز مغلوب نخواهند شد ولى بدست پیامبر و مؤمنین شکست‏خوردند و از پایگاهها و قلعه‏هایشان بیرون رانده شدند. و این در سایه پیمان شکنى یهود بنى نضیر بود که منافقانه نقش ستون پنجم را در داخل مدینه بازى مى‏کردند. بهمین جهت‏سوره بنام «بنى نضیر» هم گفته شده است.

این سوره مدنى است و در سال 4 هجرى نازل شده است و 24 آیه دارد.

60- ممتحنه [زن امتحان شده]


در آیه 10 مى‏خوانیم :«زنان مؤمنى را که بسوى شما هجرت کرده‏اند بیازمائید. اگر واقعا ایمان آورده بودند، آنان را دوباره پیش مشرکین بر نگردانید. زیرا بر آنان حرام مى‏باشند...».
در این سوره، مرز دوستى‏ها و دشمنى‏ها و سیاست‏خارجى مؤمنین، در رابطه با دشمن، برخى از مسائل تربیتى و همچنین یادى از قیامت، بیان شده است.
احکام هجرت و بیعت و ایمان زنان مسلمان، از مسائل دیگر این سوره مى‏باشد.این سوره که با 13 آیه در سال 10 هجرى در مدینه نازل شده، دو نام دیگر هم دارد، که عبارتند از: «امتحان‏»، «مراة‏» (زن) آیات 1 تا 9 بمناسبت جاسوسى شخصى به نفع مشرکین و دادن گزارش نظامى از تصمیم مسلمین به جنگ با مشرکین نازل شده و بهمین جهت آیات، از داشتن رابطه دوستانه با مشرکین نهى کرده است.
 

61- صف [ردیف و صف]

خداوند پیکار گرانى را که در راه او، همچون صفى فولادین و بنیانى استوار مى‏جنگند دوست مى‏دارد. این مطلب در آیه 4 از این سوره بیان شده است.
این سوره، تشویق و تحریک مسلمین به مبارزه با دشمن، و معرفى اسلام، بعنوان فروغى الهى و فروزان مى‏باشد و نوید غلبه و حاکمیت این آئین را بر ادیان دیگر مى‏دهد.
نام دیگر این سورع، «حواریین‏» است. بمناسبت اینکه در آخرین آیه‏اش دعوت عیساى مسیح از «حواریین‏» براى نصرت دین خدا بیان شده است.
کلا محور آیات این سوره بر دو موضوع «عقیده‏» و «جهاد» است. این سوره که 14 آیه دارد در سال دوم هجرت در مدینه نازل شده است




62- جمعه

جمعه، روز بزرگ و عید هفتگى اسلامى است. روز «جمع‏» شدن مردم در مساجد و مجالس دینى است، روز برپائى نماز پر شکوه جمعه (این عبادت سیاسى - اجتماعى) و اقامه این شعار است.
در این سوره، پس از توصیف خدا و بیان فلسفه بعثت و رسالت، و اشاره به قوم یهود در رابطه با دین، دعوت به «نماز جمعه‏» مى‏کند. (آیه 9).
در رکعت اول نماز جمعه، این سوره خوانده مى‏شود. و جمعه و نماز جمعه در فرهنگ اسلام، نقش بسزائى در تربیت و تهذیب و تعلیم، و تحکیم پایه‏هاى جامعه اسلامى دارد.
سوره جمعه 11 آیه دارد و در سال 2 هجرى در مدینه نازل شده است.



63- منافقون [دو چهره‏ها]


در این سوره، به تشریح اخلاق و شیوه‏هاى منافقین و خصوصیتهاى روانى آنان، همچنین توطئه‏ها و دروغپردازى‏هایشان پرداخته و مسلمانان را از آنها بعنوان «دشمنانى سر سخت‏» بر حذر داشته است.

این سوره هم در نماز جمعه خوانده مى‏شود تا در اثر یادآورى نقش منافقانه دشمنان، مسلمین همیشه آگاهى خود را حفظ کنند. سوره درباره عبد الله بن ابى (از سران منافقین) نازل شده است.

11 آیه دارد و در سال 3 هجرى در مدینه نازل شده است. و بعضى گفته‏اند که این سوره در یکى از شبهاى جنگ تبوک فرود آمده است.



64- تغابن [گول‏خوردگى و حسرت و خسران]


«روز تغابن‏» یکى از نامهاى روز قیامت است که در آیه 9 آمده است. چرا که در قیامت، انسانها از اینکه براى حیات ابدى آن جهان، چندان کارى نکرده و عمل صالحى ذخیره نکرده‏اند و یا گناه و معصیت و فساد به همراه آورده‏اند، احساس ضرر و خسران مى‏کنند و حسرت و افسوس مى‏خورند.

در آیه 9 از رستاخیز، با این نام یاد مى‏کند و کلا در این سوره، تشویق فراوانى به انفاق مى‏کند تا انسان مفتون «اموال و اولاد» نگردد و در قیامت، مغبون و زیانکار به حساب نیاید.

با 18 آیه از سوره‏هاى مدنى قرآن محسوب مى‏گردد.




65- طلاق [رها ساختن و طلاق دادن زن]

در این سوره، احکام و مسائلى کلى در مورد طلاق و عده زنان مطلقه و مسائل، و احکام خانواده و ... بیان مى‏شود.

به همین جهت، این سوره نام دیگرى هم دارد و آن نساء (زنان) است. در کنار مسائل فوق، موعظه‏ها و اندرزهائى و بشارتهائى هم داده شده است. و یادى از هلاکت اقوامى به جهت‏سر پیچى از فرمان خداوند.

این سوره در حدود سالهاى 7 - 9 هجرت در مدینه نازل شده و 12 آیه دارد.

66- تحریم [حرام و ممنوع ساختن]

در آیه اول سوره، خداوند از پیامبرش گله و شکوه مى‏کند که چرا براى جلب رضایت بعضى از همسرانش، آنچه را که خدا بر آو حلال کرده، بر خود حرام مى‏کند.

این خطاب آمیخته به عتاب و سرزنش، در واقع سرزنش بعضى از آن زنان پیغمبر است که با رفتارشان باعث چنین عکس العملى از سوى پیامبر شدند. نقل شده که موضوع، مربوط به روابط خانوادگى بوده است.

بعد از ادامه مطلب در چند آیه بعدى، با ذکرى از قیامت و عذاب دوزخ و دعوت به توبه، فرمان جهاد با کفار و منافقین و سختگیرى با آنان مى‏دهد و در پایان، بعنوان نمونه‏اى از همسران ناشایسته، از زن نوح و لوط یاد کرده و زن فرعون و حضرت مریم را بعنوان الگوهاى تعهد و ایمان و عمل و عفت، معرفى مى‏کند.

سوره تحریم مدنى است و در سال 10 هجرى نازل شده و 12 آیه دارد.