در این بخش با "سوره های جز بیست و نهم" آشنا خواهیم شد .  
67- ملک [فرمانروائى]

فرمانروائى و حکومت در دست‏خداى تواناست. با این فراز، سوره شروع مى‏شود. از خداوند و خلقت زمین و آسمان و حیوانات، سخن مى‏گوید، و از روز قیامت و پاداش و کیفر، و نعمت و نقمت‏خدا یاد مى‏کند. هدف کلى سوره، بیان ربوبیت و تدبیر عام خداوند نسبت به عالم است.

این سوره، بعد از سوره طور، در سال 7 بعثت در مکه نازل شده است و 30 آیه دارد. به خواندن این سوره، زیاد سفارش شده است به سوره «تبارک‏» هم معروف است.

68- قلم

در آیه‏هاى اول سوره، خدا به «قلم‏» و «آنچه مى‏نویسند» سوگند یاد کرده است.

سوگند به قلم و نوشته، از دین پیامبرى که «امى‏» و درس ناخوانده است، و در میان قوم خود از سوى مخالفین به جنون و دیوانگى متهم شده، اعجاز دیگرى از آیات قرآنى است.

بعد از سوره «علق‏» نازل شده و بعضى گفته‏اند که دومین سوره نازله است.

این سوره، ضمن دفع اتهام جنون از پیامبر و تاکید روى رسالت او، فرمان اعراض از آنان را مى‏دهد. بعد از مقدارى بیان آخرت و بهشت و کیفرها، فرمان صبر و استقامت مى‏دهد. آیه معروف «و ان یکاد ...» که براى دفع نظرهاى بد است در آخر این سوره مى‏باشد.

52 آیه دارد و در اوائل بعثت در مکه نازل شده است.



69- حاقه [آنچه سزاوار و مسلم و حق است]

«حاقه‏» یکى از نامهاى قیامت است. قاطع و کوبنده و حتمى و بى کمترین تردید، و اساسا خود قیامت، حق است و بدون معاد، زندگى و آفرینش و حیات، پوچ و لغو خواهد بود.

این کلمه، در سه آیه اول سوره تکرار شده و سپس به توصیف قیامت، و امت‏هاى گذشته و باز هم قیامت و وحى نبوى پرداخته است.

در روایات آمده که این سوره درباره على(ع) نازل شده. او هم حقى بود که تکذیب کنندگان و مخالفینى داشت.

این سوره آهنگین و پرطنین با 52 آیه در سالهاى 3 یا 4 بعثت در مکه نازل شده است.




70- معارج [نردبان‏ها، رتبه‏هاى بالا برنده]

در آیه 3 و 4، از خدا با نام «صاحب معارج‏» یاد شده است که فرشتگان و روح بسوى او بالا مى‏روند. آرى خداوند، براى معراج و تعالى وجودى انسانها برنامه‏هاى تربیتى فراوانى (در تکوین و تشریع) قرار داده است.

محور اصلى سوره، روى قیامت و معاد است و این اصل اعتقادى دگرگونساز و تربیت کننده بعنوان عاملى جهت کنترل و تقوا معرفى شده است.

44 آیه دارد و در اوائل بعثت در مکه نازل شده است.




71- نوح [از پیامبران بزرگ]

داستان نوح با قومش، بعنوان تجربه‏اى از تجارب دعوت الهى در روى زمین و موضعگیرى‏هاى مخالفان و درگیرى حق و باطل در این سوره بیان شده است. استقامت نوح در راه دعوت، الهام بخش صبر است و هلاکت قوم نوح، هشدارى براى مکذبین.

این سوره، بعد از سوره نحل، در مکه و در سال 4 بعثت نازل شده است داراى 28 آیه مى‏باشد.





72- جن [موجودى نامرئى با ویژگیهائى عجیب]

خداوند، انواع گوناگون آفریده و بنده دارد. یکى هم جن است. در این سوره، درباره گروهى از آنان و عکس العملشان در برابر شنیدن آیات قرآن، و دعوت محمد، و دسته‏هاى مؤمن و کافر، و مسلم و قاسط از آنان صحبت‏شده است و مبین توحید ربوبى است.

این سوره، بروى انسان درى از «آن جهان‏» مى‏گشاید و او را به قلمرو بیکرانه آفرینش خدا مى‏کشد. تا بدانند که جز خودشان، دیگرانى هم هستند که خدا شناس و عاقل و مطیع سنت‏هاى الهى‏اند.

این سوره حدودا در سال 6 بعثت نازل شده است. آن هنگام که پیامبر براى دعوت قبیله ثقیف به «طائف‏» رفته بود و آنها ضمن رد دعوت، پیامبر را آزار دادند و در بازگشت، خدا این آیات را فرستاد.

و برخى هم گفته‏اند که پس از وفات خدیجه و ابوطالب و یکى دو سال به هجرت مانده، نازل شده است.

سوره جن 28 آیه دارد و مکى است.




73- مزمل [گلیم به خود پیچیده]

آیه اول را که مى‏خوانیم، با این تعبیر به پیامبر خطاب شده، آن هنگام که در اول بعثت، مشرکان در «دار الندوة‏» دعوتش را نپذیرفتند و در فکر توطئه بر ضد او بودند. پیامبر غمگین و آزرده به خانه رفت و خوابید.

اما سروش خدائى اینگونه نوازشش داد و او را به «برخاستن‏» و عبادت شبانه، و کمک گیرى از نیایش و تلاوت قرآن، و مقاومت در برابر حرفها و مخالفتهایشان دعوت کرد، و از آن حضرت، در برابر برخوردهاى سرد و بى مهرى‏هاى اهل مکه، حمایت نمود در آیه آخر، دستورى مبنى بر نیایش شبانه و تلاوت قرآن به پیامبر مى‏دهد.

این سوره با 20 آیه در مکه نازل شده است. (اوائل بعثت).




74- مدثر [جامه به خود پیچیده]

وقتى که در غار حرا با نزول آیه «اقرء ...» محمد(ص) به رسالت مبعوث شد، به خانه آمد و از شعله‏هاى «وحى‏» مشتعل بود. جامعه بخود پیچیده و خوابید. این سوره نازل شده و او را به «قیام‏» و «انذار» و «تکبیر» فرا خواند. (آیات اول سوره).

جزو اولین سوره‏هاست (بقول برخى: دومین سوره و بعد از «مزمل‏» یا «اقرء ...») و از رسالت و قیامت و مشرکین و فرشتگان و تنذیر سخن مى‏گوید و از عواملى همچون ترک نماز و اطعام مساکین و نیز از فرو رفتن در بطالتها و تکذیب قیامت که سبب جهنمى شدن است‏یاد مى‏کند. 56 آیه دارد و مکى است.




75- قیامت [برخاستن]

قیامت، نام رستاخیز عمومى و معاد است. روزى که همه از گورها بر مى‏خیزند و به سوى محشر و سرنوشت ابدى خویش در بهشت‏یا دوزخ رهسپار مى‏شوند. در اولین آیه به یامت‏سوگند یاد شده است. و به بشر، آن روز را یادآورى مى‏کند.

در آیات بعد، علائم به روز آن رستاخیز و نیز حالات بشر هنگام جان دادن ذکر شده و با طرح موضوع عبث نبودن خلقت، استدلال بر فلسفه معاد شده است. 40 آیه دارد و در مکه در سال 3 بعثت نازل شده است.



76- دهر [روزگار، دوران] / انسان مرسلات

در آیه اول اشاره به «روزگارى‏» مى‏کند که بر «انسان‏» گذشته، و او چیزى نبود که یاد شود. از آن پس اشاره به خلقت انسان، و قرار گرفتن او بر سر دو راهى «شکر» و «کفران‏» مى‏نماید.

از آنچا که محور این سوره، انسان است و عملش و اخلاصش و ایثارش و عاقبت کارش در قیامت و نعمت‏هاى خوب براى نیکان، نام دیگر این سوره «انسان‏» است.

این سوره به نام «هل اتى‏» هم مشهور است. چونکه با این کلمه آغاز شده است.

این سوره در مدینه نازل شده و بنا به روایات، در ستایش از على و فاطمه(ع) است که بخاطر نذرشان، سه روز روزه گرفتند و هنگام افطار، غذاى ساده خویش را به مسکین و یتیم و اسیر، ایثار کردند (آیه 8) و خود با آب افطار نمودند. در آیات بعد، از نعمتهاى خداوند براى اهل بهشت، و پاداش نیکیها در آخرت، یاد شده و فرمان صبر و مقاومت داده است.

داراى 31 آیه است و بعد از «الرحمن‏» نازل شده است.




77- مرسلات [فرستاده شده‏ها]

منظور از مرسلات (که در نخستین آیه خداوند به آنها قسم یاد کرده است) یا فرشتگانى است که پیاپى براى فرود آوردن وحى الهى به پیامبران فرستاده مى‏شوند، یا تند بادهائى است که فرستاده مى‏شوند. علائمى از بروز قیامت و توصیفى از محشر بیان شده است.

تاکید اصلى این سوره روى قیامت است و مکررا تکذیب کنندگان بیم داده مى‏شوند آیه «ویل یومئذ للمکذبین‏» در این سوره 10 بار تکرار شده است و صحنه‏هائى از دنیا و آخرت و حقائق هستى در آن بیان شده است.

در سال دوم بعثت در مکه در غارى در «منا» نازل شده است (بعد از سوره همزه) و 50 آیه دارد.